กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
Department of Medical Sciences

ทะเบียนสิ่งประดิษฐ์
(ภาษาไทย):การพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพวิธีตรวจวินิจฉัยเชื้อก่อโรคอุจจาระร่วงจากตัวอย่างอาหารและน้ำ โดยวิธี Real-time PCR panel assay
(ภาษาอังกฤษ):Development of real-time PCR panel assay for detection of enteric pathogens in food and water

หน่วยงาน


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข

ระยะเวลาในการดำเนินการ


 

งบประมาณ


เริ่มวันที่:1 เดือน ตุลาคม พ.ศ. 2562 จนถึงวันที่: 30 เดือน กันยายน พ.ศ. 2564 รวม:2 ปี จำนวนเงิน:299,952.00 บาท

 พัฒนาจากองค์ความรู้


ลำดับรหัสชื่อองค์ความรู้

 รายชื่อผู้ร่วมดำเนินการ


ลำดับชื่อ-นามสกุลตำแหน่งในโครงการ
1 นางสาววราวรรณ วงษ์บุตร หัวหน้าโครงการ
2 นางสาวปิยะดา หวังรุ่งทรัพย์ ที่ปรึกษา
3 นางพิไลลักษณ์ อัคคไพบูลย์ โอกาดะ ผู้ร่วมวิจัย
4 นางสาวนงลักษณ์ สายประดิษฐ์ ผู้ร่วมวิจัย
5 นางสาวชุติมา จิตตประสาทศีล ผู้ร่วมวิจัย
6 นางสาวศศิธร แข็งแรง ผู้ร่วมวิจัย
7 นางสาววรรณษาทิพย์ นิสภา ผู้ร่วมวิจัย

 บทคัดย่อ


โรคอุจจาระร่วงที่มีสาเหตุจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือโปรโตซัว เป็นสาเหตุสำคัญด้านสาธารณสุขของประเทศไทยและทั่วโลก เกิดจากการรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อก่อโรคการตรวจหาเชื้อสาเหตุอย่างรวดเร็วในห้องปฏิบัติการจากตัวอย่างโดยตรงหรือการตรวจในระยะเวลาสั้นลงจะช่วยให้สามารถควบคุมการแพร่ระบาดของโรคให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นการศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาต่อยอดวิธี Real-time PCR (qPCR) panel assay สำหรับตรวจหาเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และโปรโตซัว จากตัวอย่างอาหารและน้ำโดยกระตุ้นการเจริญของเชื้อเป็นเวลา 6 ชั่วโมง และศึกษาความชุกของเชื้อที่พบในตัวอย่างอาหาร (เนื้อหมู เนื้อไก่ และอาหารพร้อมบริโภค) จำนวน 50 ตัวอย่าง และน้ำดื่ม (น้ำแข็งและน้ำจากตู้กดน้ำสาธารณะ) จำนวน 30 ตัวอย่าง ผลการตรวจประเมินความเป็นไปได้ในการตรวจหาเชื้อเป้าหมายที่เติมเชื้อลงไปในตัวอย่างที่ความเข้มข้น 106 CFU/25 g food และสกัดสารพันธุกรรม DNA ด้วยชุดน้ำยาสำเร็จรูป และสกัดสารพันธุกรรม RNA โดยใช้น้ำยา Trizol ร่วมกับการสกัดสารพันธุกรรม RNA ของเชื้อไวรัส โดยวิธี Direct Trizol recovery-Trizol short (Direct Trizol with the RNA purification using a silica column) พบว่า วิธี qPCR panel assay สามารถตรวจพบเชื้อเป้าหมายหลังจากกระตุ้นการเจริญของเชื้อเป็นเวลา 6 และ 18 ชั่วโมง และเมื่อประเมินความไวของวิธีในการตรวจหาเชื้อเป้าหมายในตัวอย่างอาหารเนื้อหมูและเนื้อไก่ พบว่า วิธี qPCR panel assay มีความไวในการตรวจหาเชื้อเป้าหมายที่ความเข้มข้น 103 CFU/25 g food หลังจากกระตุ้นการเจริญของเชื้อเป็นเวลา 6 ชั่วโมง และให้ผลสอดคล้องกับวิธีเพาะแยกเชื้อ ผลการตรวจการปนเปื้อนของเชื้อในตัวอย่างอาหารและตัวอย่างน้ำ พบว่า ตัวอย่างอาหารและน้ำร้อยละ 98 (49/50) และ 76.7 (23/30) ตามลำดับ ตรวจพบเชื้อโดยวิธี qPCR panel assay โดยเชื้อที่ตรวจพบในตัวอย่างอาหารเป็นเชื้อแบคทีเรีย ร้อยละ 98 (Aeromonas Yersinia E. coli (astA+) Plesiomonas Enteropathogenic E. coli (EPEC) Salmonella Enterotoxigenic E. coli (ETEC) Campylobacter) และเชื้อไวรัส ร้อยละ 4 (Rotavirus) ในตัวอย่างน้ำพบเชื้อแบคทีเรียร้อยละ 73.3 (Aeromonas E. coli (astA+) Plesiomonas Yersinia EPEC) เชื้อไวรัส ร้อยละ 6.7 (Norovirus GI และ Astrovirus) และเชื้อโปรตัวซัว ร้อยละ 6.7 (Cryptosporidium และ Giardia lamblia) ตัวอย่างเนื้อไก่และเนื้อหมูส่วนใหญ่พบมีการปนเปื้อนเชื้อ Aeromonas และ Yersinia มากกว่า 103 CFU/ml และตัวอย่างน้ำแข็งจากพบมีการปนเปื้อนเชื้อสูง (ร้อยละ 100) ในขณะที่น้ำดื่มจากตู้กดน้ำสาธารณะ พบการปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรียร้อยละ 65 และพบมีเชื้อในปริมาณน้อยกว่า 103 CFU/ml จากผลการศึกษาจะเห็นได้ว่า กระบวนการเตรียมตัวอย่างอาหาร การกระตุ้นการเจริญของเชื้อ ร่วมกับการสกัดสารพันธุกรรมเหมาะสมต่อการนำมาตรวจวิเคราะห์ด้วยวิธี qPCR panel assay สามารถลดระยะเวลาตรวจหาเชื้อจาก 18-24 ชั่วโมง เป็น 6 ชั่วโมง เป็นประโยชน์ในการตรวจวินิจฉัยและสอบสวนการระบาดของโรค ทำให้การควบคุมและเฝ้าระวังโรคติดเชื้อทางเดินอาหารมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น นอกจากนี้แสดงให้เห็นว่า เชื้อก่อโรค มีการแพร่กระจายในสิ่งแวดล้อมทั้งอาหารและน้ำ จึงควรมีการเฝ้าระวังการติดเชื้อและการระบาดอย่างต่อเนื่อง

 การเผยแพร่


ลำดับกิจกรรมรายละเอียดระยะเวลา

 รางวัลที่ได้รับ




ฐานข้อมูลองค์ความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
http://innovation.dmsc.moph.go.th
ข้อมูล ณ วันที่:๕ ธ.ค. ๒๕๖๕