กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
Department of Medical Sciences

ทะเบียนองค์ความรู้
โครงการรณรงค์คุณภาพน้ำปลา   (ภาษาไทย)
Quality of fish sauce.   (ภาษาอังกฤษ)

หน่วยงาน


ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 9 นครราชสีมา

ระยะเวลาในการดำเนินการ


 

งบประมาณ


เริ่มวันที่:1 เดือน ตุลาคม พ.ศ. 2555 จนถึงวันที่: 30 เดือน กันยายน พ.ศ. 2556 รวม:1 ปี จำนวนเงิน:0.00 บาท

 รายชื่อผู้ร่วมดำเนินการ


ลำดับชื่อ-นามสกุลตำแหน่งในโครงการ
1 นายสมชาย สิทธิโอภากุล ผู้ร่วมวิจัย

 บทคัดย่อ


บทนำ: น้ำปลาผลิตจากการหมักปลากับเกลือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉ. ๒๐๓ (๒๕๔๓) แบ่งเป็น ๓ ชนิด คือ น้ำปลาแท้ น้ำปลาจากสัตว์อื่น และน้ำปลาผสม น้ำปลาที่ผลิตออกจำหน่าย จะมีการเจือจางและปรุงแต่งรส ทำให้บางครั้งคุณภาพของน้ำปลา ไม่ได้ตามเกณฑ์ที่กำหนด กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์จึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้น ทั้งนี้ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ ๙ นครราชสีมารับผิดชอบในส่วนของเขตนครชัยบุรินทร์ วัตถุประสงค์: เพื่อสนับสนุนงานคุ้มครองผู้บริโภคให้เป็นไปตามเป้าหมายของประเทศ วิธีการศึกษา: ตัวอย่างน้ำปลาแท้ ๑๖ ตัวอย่าง น้ำปลาผสม ๒๑ ตัวอย่าง รวม ๓๗ ตัวอย่าง เก็บจากสถานที่ -จำหน่าย โดยเน้นที่ผลิตในเขตก่อนจึงเก็บที่ผลิตนอกเขต ทำการตรวจวิเคราะห์ ดังนี้ ๑.๑ วัตถุกันเสีย (กรดเบนโซอิค กรดซอร์บิก) โดยการตกตะกอนกำจัดตัวรบกวน ด้วยสารละลาย carrez I และ II แล้ววิเคราะห์หาปริมาณด้วยเครื่อง HPLC ๑.๒ ไนโตรเจนทั้งหมด โดยวิธี Kjeldahl technique ๑.๓ กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมด โดยวิธี enzymatic technique ผลการศึกษา ชนิด จำนวนตัวอย่าง สาเหตุ ตรวจ ตก ร้อยละ รวม ๓๗ ๒๕ ๖๘ น้ำปลาผสม ๒๑ ๑๘ ๘๖ ไนโตรเจนทั้งหมดต่ำ(๑๗) เบนโซอิคสูง (๑๗) กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง (๑๕) - ในเขต ๑๑ ๙ ๘๒ ไนโตรเจนทั้งหมดต่ำ(๙) เบนโซอิคสูง (๔) กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง (๘) - นอกเขต ๑๐ ๗ ๗๐ ไนโตรเจนทั้งหมดต่ำ(๗) เบนโซอิคสูง (๑) กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง (๖) น้ำปลาแท้ ๑๖ ๗ ๔๔ ไนโตรเจนทั้งหมดต่ำ(๑) เบนโซอิคสูง (๑) กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง (๖) - ในเขต ๑ ๑ ๑๐๐ เบนโซอิคสูง และกลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง - นอกเขต ๑๕ ๖ ๔๐ เบนโซอิคสูง (๔) กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง (๖) สรุปและข้อเสนอแนะ: น้ำปลาผสมมีคุณภาพไม่ได้ตามเกณฑ์มากกว่าน้ำปลาแท้ น้ำปลาผสมที่ผลิตในเขตมีคุณภาพไม่ได้ตามเกณฑ์มากกว่าที่ผลิตนอกเขต (ร้อยละ ๘๒ และ ๗๐) โดยมีสาเหตุที่ไม่ได้ตามเกณฑ์เหมือนกันคือ ไนโตรเจนทั้งหมดต่ำ กลูตามิคต่อไนโตรเจนสูง และกรดเบนโซอิคสูง แต่น้ำปลาผสมในเขตมีการใช้กรดเบนโซอิคเกินเกณฑ์มากกว่านอกเขต ส่วนน้ำปลาแท้ที่ผลิตในเขตมีเพียง ๑ ตัวอย่าง ส่วนใหญ่ที่วางจำหน่ายจะเป็นน้ำปลาแท้ที่ผลิตจากนอกเขต และไม่ผ่านเกณฑ์ในรายการกลูตามิคต่อไนโตรเจนสูง และกรดเบนโซอิคสูง การที่น้ำปลาทั้ง ๒ ชนิดมีไนโตรเจนทั้งหมดต่ำ กลูตามิคต่อไนโตรเจนทั้งหมดสูง อาจเกิดจากการใช้น้ำที่เหลือจากการผลิตโมโนโซเดียมกลูตาเมตมาเจือจางไม่ได้สัดส่วน ส่วนการที่กรดเบนโซอิคสูงอาจเกิดจากยังไม่มีระบบการควบคุมส่วนผสมที่ดีพอ ทั้งนี้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดได้แจ้งให้ผู้ผลิตในเขตทำการปรับปรุงคุณภาพแล้ว และสำหรับผู้ผลิตที่อยู่นอกเขตได้ส่งต่อข้อมูลไปยังสำงานสาธารณสุขจังหวัดที่ตั้งของโรงงาน ในการเก็บตัวอย่างตรวจวิเคราะห์ครั้งนี้ พบว่าผู้ผลิตบางรายมีการจำหน่ายในหลายยี่ห้อ หลายราคา ซึ่งส่วนใหญ่จะไม่ผ่านเกณฑ์ในทุกยี่ห้อ น้ำปลาแท้ที่ผ่านเกณฑ์ส่วนใหญ่ผู้ผลิตเป็นโรงงานขนาดใหญ่ที่มีการควบคุมคุณภาพภายในโรงงานที่ดีอยู่แล้ว ทั้งนี้ เกณฑ์คุณภาพของน้ำปลาแท้ยังมีเกณฑ์ของสำนักมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.) ซึ่งจะกำหนดปริมาณไนโตรเจนทั้งหมดสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข โดยผู้บริโภคสามารถสังเกตได้จากเครื่องหมายมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.) ที่ฉลาก ส่วนที่มาของน้ำปลาที่วางจำหน่ายมีทั้งผู้ขายซื้อมาจากซุปเปอร์สโตร์ หรือมีรถของผู้ประกอบอาชีพขายส่งน้ำปลาหรือเป็นรถของโรงงาน/บริษัทมาส่งเองตามหมู่บ้าน     

 การเผยแพร่


ลำดับกิจกรรมรายละเอียดระยะเวลา
1 ร่วมนำเสนอด้วยการพูดในงานวิชาการ นำเสนอด้วยโปสเตอร์ เริ่ม: 1 มิ.ย. 2556 สิ้นสุด: 30 ก.ย. 2556
2 ร่วมนำเสนอด้วยการพูดในงานวิชาการ บทความสั้น เริ่ม: 1 ต.ค. 2556 สิ้นสุด: 31 ม.ค. 2557

 รางวัลที่ได้รับ




ฐานข้อมูลองค์ความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
http://innovation.dmsc.moph.go.th
ข้อมูล ณ วันที่:๒๘ ต.ค. ๒๕๖๔