กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
Department of Medical Sciences

ทะเบียนองค์ความรู้
การพัฒนาตลาดค้าส่งผัก/ผลไม้สด และ Megastores เพื่อผู้บริโภคปลอดภัย   (ภาษาไทย)
Markets and Maga-stores development of fresh vegetables/fruits for safety   (ภาษาอังกฤษ)

หน่วยงาน


ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 11/1 ภูเก็ต

ระยะเวลาในการดำเนินการ


 

งบประมาณ


เริ่มวันที่:1 เดือน ตุลาคม พ.ศ. 2556 จนถึงวันที่: 30 เดือน กันยายน พ.ศ. 2557 รวม:1 ปี จำนวนเงิน:0.00 บาท

 รายชื่อผู้ร่วมดำเนินการ


ลำดับชื่อ-นามสกุลตำแหน่งในโครงการ
1 นางสาวจำรัส พูลเกื้อ หัวหน้าโครงการ
2 นางสาวสุจิตร สาขะจร ผู้ร่วมวิจัย
3 นางสาวอนุสรา รัตนบุรี ผู้ร่วมวิจัย

 บทคัดย่อ


ผักและผลไม้เป็นผลผลิตทางเกษตรที่สำคัญของประเทศไทย ปัจจุบันเกษตรกรที่ปลูกพืชผักและผลไม้ ใช้ยาฆ่าแมลงในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช ทำให้มียาฆ่าแมลงตกค้างอยู่ในผลผลิตทางการเกษตร ซึ่งสารเหล่านี้มีอันตรายทั้งต่อเกษตรกรผู้ใช้ และผู้บริโภค โดยสารพิษเหล่านี้จะสะสมในร่างกายซึ่งเป็นอันตรายต่อระบบสมอง ประสาท ตับ และไต รวมถึงรบกวนระบบภูมิคุ้มกันต่าง ๆ ของร่างกาย และจากข้อมูลการตรวจวิเคราะห์ ยาฆ่าแมลงตกค้างในผักและผลไม้สดทางห้องปฏิบัติการ ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ในปี พ.ศ. 2552 2553 และ 2554 พบการตกค้างของสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ร้อยละ 28  36 และ 10.3 ตามลำดับ สำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหารจัดทำโครงการพัฒนาตลาดกลางค้าส่งผักสด/ผลไม้สด และ Megastores เพื่อผู้บริโภคปลอดภัย และศูนย์วิทยาการแพทย์ที่ 11/1 ภูเก็ตได้เข้าร่วมโครงการ โดยได้ดำเนินงานร่วมกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพังงา และเทศบาลตำบลโคกกลอย พัฒนาตลาดเทศบาลตำบลโคกกลอย ซึ่งเป็นแหล่งจำหน่ายวัตถุดิบต่าง ๆ รวมทั้งผักและผลไม้สด โดยผู้บริโภคเป็นประชาชนหรือผู้ประกอบกิจการร้านอาหาร โรงแรมในจังหวัดและพื้นที่ใกล้เคียง โดยได้จัดอบรมให้ความรู้เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลตลาด แม่ค้า/พ่อค้าในตลาด เจ้าหน้าที่จากห้างสรรพสินค้า และอสม. ในจังหวัดพังงา และส่งเสริมให้มีระบบการตรวจสอบผัก และได้เก็บตัวอย่างผัก 10 ชนิด ได้แก่ ผักกาดหอม ผักชี ใบสะระแหน่ ใบโหระพา ใบบัวบก ผักชีฝรั่ง กะหล่ำปลี มะเขือเทศ แตงกวา และ ผักพื้นเมือง (ผักเหมียง ผักหวาน) จากตลาดและห้างสรรพสินค้าในจังหวัด ภูเก็ต พังงา และกระบี่ จำนวน 174 ตัวอย่าง เพื่อตรวจวิเคราะห์สารตกค้างยาฆ่าแมลง และการปนเปื้อนของเชื้อ E. coli Salmonella spp. ผลการวิเคราะห์สารตกค้างยาฆ่าแมลง พบว่าผักทุกตัวอย่างปลอดภัย สำหรับผลการตรวจวิเคราะห์ทางด้านจุลินทรีย์ พบว่าไม่ผ่านเกณฑ์ตามประกาศกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2553) เรื่อง เกณฑ์คุณภาพทางจุลชีววิทยาของอาหารและภาชนะสัมผัสอาหาร จำนวน 23 ตัวอย่าง ร้อยละ 13.2 มีสาเหตุจากการปนเปื้อนเชื้อ E. coli และ Salmonella spp. จำนวน 9 และ 16 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 5.2 และ 9.2 ตามลำดับ จากผลการตรวจวิเคราะห์พบว่าผักมีการปนเปื้อนจากเชื้อ E. coli ในใบบัวบก ผักชีฝรั่ง ผักกาดหอม ผักชี ใบบัวบก ใบโหระพา สะระแหน่ เป็นการบ่งชี้ว่าผักสดมีการปนเปื้อนอุจจาระ นอกจากนี้ยังพบเชื้อ Salmonella spp. ในใบบัวบก ผักชี แตงกวา ผักกาดหอม ใบโหระพา ผักชีไทย ใบสะระแหน่ ผักชีฝรั่ง มะเขือเทศ ผักเหมียง ผักหวานบ้าน ผักหวานป่า ซึ่งเป็นเชื้อก่อโรคทางเดินอาหาร การปนเปื้อนของเชื้อเหล่านี้อาจมาจากแหล่งปลูก เช่น การใช้ปุ๋ยหมักที่ทำจากมูลสัตว์ มีการใช้น้ำที่ไม่สะอาดในการเพาะปลูกหรือล้างผัก จากการขนส่งหรือมีการปนเปื้อนข้ามระหว่างรอจำหน่าย ดังนั้นเพื่อลดความเสี่ยงจากการเกิดโรค ผู้ผลิต ผู้ขายควรนำการจัดการสุขลัษณะที่ดีมาใช้ในกระบวนการ รวมทั้งผู้บริโภคเมื่อซื้อผักสดควรลอกส่วนนอกออกและล้างให้สะอาดจะทำให้ปลอดภัยต่อการบริโภคมากขึ้น    

 การเผยแพร่


ลำดับกิจกรรมรายละเอียดระยะเวลา
1 ตีพิมพ์ผ่านบทความทางวิชาการ รายงานประจำปีศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 11/1 ภูเก็ต เริ่ม: 1 ต.ค. 2557 สิ้นสุด: 31 ต.ค. 2557

 รางวัลที่ได้รับ




ฐานข้อมูลองค์ความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
http://innovation.dmsc.moph.go.th
ข้อมูล ณ วันที่:๑๘ ต.ค. ๒๕๖๔