กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
Department of Medical Sciences

ทะเบียนองค์ความรู้
การเฝ้าระวังความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์สปาใน ๔ จังหวัดภาคเหนือ    (ภาษาไทย)
Safety Monitoring of Spa Products in Four Lanna Provinces   (ภาษาอังกฤษ)

หน่วยงาน


ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่

ระยะเวลาในการดำเนินการ


 

งบประมาณ


เริ่มวันที่:5 เดือน มกราคม พ.ศ. 2555 จนถึงวันที่: 10 เดือน กรกฎาคม พ.ศ. 2555 รวม:1 ปี จำนวนเงิน:300,000.00 บาท

 รายชื่อผู้ร่วมดำเนินการ


ลำดับชื่อ-นามสกุลตำแหน่งในโครงการ
1 นางกันยารัตน์ ชลสิทธิ์ หัวหน้าโครงการ
2 นางพัชรินทร์ จันทรานิมิตร ผู้ร่วมวิจัย
3 นางสรินยา จุลศรีไกวัล ผู้ร่วมวิจัย

 บทคัดย่อ


ความปลอดภัยผลิตภัณฑ์สปาใน 4 จังหวัดล้านนา กันยารัตน์ ชลสิทธิ์ * พัชรินทร์ จันทรานิมิต * สรินยา ขัดชุ่มแสง * พลแก้ว วัชรชัยสุรพล ** อัญชญา ดุจจานุทัศน์ ** * ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ** สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ สปาเป็นการดูแลสุขภาพตามแนวทางธรรมชาติที่กำลังได้รับความนิยม ทั้งนี้คุณภาพของการบริการใน สปาควรได้มาตรฐานตามเกณฑ์กำหนด โดยครอบคลุมถึงคุณภาพของผลิตภัณฑ์สุขภาพต่าง ๆ ที่มีใช้ในสปาซึ่งส่วนใหญ่จัดเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ประเทศไทยมีการดูแลคุณภาพของผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางโดยการกำหนดเกณฑ์ของการปนเปื้อนในผลิตภัณฑ์ เช่น เกณฑ์ของเชื้อจุลินทรีย์ และโลหะหนัก ดังนั้นเพื่อเป็นการคุ้มครองผู้บริโภคที่มาใช้บริการในสปาและส่งเสริมให้ผู้ประกอบการด้านสปาเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัย ในปี พ.ศ.2554 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ร่วมกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ทำการเก็บตัวอย่างจากสถานประกอบการสปา 14 แห่งในเขต 4 จังหวัดได้แก่ ลำพูน ลำปาง เชียงใหม่และแม่ฮ่องสอน โดยเก็บตัวอย่างในกลุ่มน้ำมันนวดตัว ขัดผิว พอกผิว รวม 117 ตัวอย่าง เพื่อตรวจวิเคราะห์การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์และโลหะหนัก ได้แก่ ตะกั่ว แคดเมียม สารหนู ปรอท พบว่ามีตัวอย่างที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน 29 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 24.8 โดยตัวอย่างร้อยละ 16.2 ไม่ผ่านเกณฑ์การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ และตัวอย่างร้อยละ 16.2 เท่ากันไม่ผ่านเกณฑ์การปนเปื้อนโลหะหนัก พบว่าสาเหตุส่วนใหญ่ของการไม่ผ่านเกณฑ์ด้านเชื้อจุลินทรีย์เกิดจากการมีปริมาณแบคทีเรีย ยีสต์และราที่เจริญเติบโตโดยใช้อากาศเกินมาตรฐาน ส่วนโลหะหนักที่พบมากที่สุด ได้แก่ ตะกั่ว รองลงมาคือสารหนู แคดเมียม และปรอทตามลำดับ ผลิตภัณฑ์ที่มีการปนเปื้อนมากที่สุด ได้แก่ ผลิตภัณฑ์พอกผิว รองลงมาคือผลิตภัณฑ์ขัดผิว และน้ำมันนวดตัว คิดเป็นร้อยละ 91.7  25.4 และ 4.6 ตามลำดับ ทั้งนี้ในปี พ.ศ. 2556 มีการเปลี่ยนแปลงเกณฑ์กำหนดของโลหะหนักจากเดิมซึ่งไม่ให้พบเลยเป็นการกำหนดปริมาณสูงสุดของโลหะหนัก เมื่อนำมาแปลผลกับข้อมูลเดิม พบว่ามีตัวอย่างที่ไม่ผ่านเกณฑ์ลดลงคือ 20 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 17.1 โดยตัวอย่างที่ไม่ผ่านเกณฑ์การปนเปื้อนโลหะหนักนั้นลดลงเป็นร้อยละ 5.1 โลหะหนักที่พบมากที่สุด 3 ลำดับแรก คือ แคดเมียม ตะกั่ว สารหนู แต่ไม่พบปรอทเกินเกณฑ์กำหนด ผลิตภัณฑ์พอกตัวมีการปนเปื้อนมากที่สุด รองลงมาคือผลิตภัณฑ์ขัดผิว คิดเป็นร้อยละ 58.3 และ 20.6 ตามลำดับ ส่วนน้ำมันนวดตัวไม่พบการปนเปื้อนที่มากกว่าเกณฑ์ แม้ว่าจำนวนตัวอย่างที่ไม่ผ่านเกณฑ์การปนเปื้อนโลหะหนักจะลดลงเมื่อใช้เกณฑ์ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับล่าสุด แต่ก็ยังคงเป็นปัญหาที่ต้องมีการติดตามอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการปนเปื้อนด้านเชื้อจุลินทรีย์ที่เป็นสาเหตุหลักของผลิตภัณฑ์ที่ไม่เข้ามาตรฐานที่ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบต้องดูแลอย่างใกล้ชิด ผู้บริโภคควรพิจารณาเลือกใช้บริการสปาที่มีมาตรฐาน ทั้งทางด้านการให้บริการและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ที่ใช้ รวมทั้งทางผู้ประกอบการด้านสปาควรเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัย และมีการพัฒนาองค์ความรู้ของผู้ให้บริการ ในการให้บริการอย่างถูกสุขลักษณะ เพื่อให้การบริการในสปาเป็นที่มั่นใจของผู้มารับบริการยิ่งขึ้น      

 การเผยแพร่


ลำดับกิจกรรมรายละเอียดระยะเวลา
1 การจัดนิทรรศการในงานต่าง ๆ ผลงานด้วยโปสเตอร์ในการประชุมวิชาการสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ประจำปี ๒๕๕๕ กรุงเทพฯ วันที่ ๑๙-๒๐ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เริ่ม: 19 ก.ค. 2555 สิ้นสุด: 20 ก.ค. 2555
2 การจัดนิทรรศการในงานต่าง ๆ ผลงานด้วยโปสเตอร์ในงานประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์การแพทย์ ครั้งที่ ๒๑ ประจำปี ๒๕๕๖ กรุงเทพฯ วันที่ ๑๖ – ๑๘ มิถุนายน ๒๕๕๖ เริ่ม: 16 มิ.ย. 2556 สิ้นสุด: 18 มิ.ย. 2556

 รางวัลที่ได้รับ


  • ชื่อรางวัล:รางวัลที่ ๓ ประเภทการนำเสนอด้วยโปสเตอร์ สาขาคุ้มครองผู้บริโภค หน่วยงานที่มอบ: งานประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์การแพทย์ ครั้งที่ ๒๑ ประจำปี ๒๕๕๖ กรุงเทพฯ วันที่ ๑๖ – ๑๘ มิถุนายน ๒๕๕๖ วันเดือนปี ที่มอบ: 18 มิ.ย. 2556


ฐานข้อมูลองค์ความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
http://innovation.dmsc.moph.go.th
ข้อมูล ณ วันที่:๑๘ ต.ค. ๒๕๖๔